‘Al Fadimem’ Türküsü’nün Bilinmeyen Gerçek Hikayesi Gün Yüzüne Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yaşanan dokunaklı bir aşk hikayesinden doğan ve nesillerdir dilden dile dolaşan Al Fadimem türküsü, yapılan özel bir proje ile aydınlatıldı. Yıllardır kulaktan kulağa yayılan bu hüzünlü sevdanın kökenine inen çalışma, türkünün gerçek öyküsünü ve ilk sözlerini gün yüzüne çıkardı.
TÜBİTAK Destekli Araştırma Projesiyle Tarihe Işık Tutuldu
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde dikkat çekici bir çalışma hayata geçirildi. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı proje, Al Fadimem türküsünün derinliklerine indi. Bu proje sayesinde, türkünün unutulmaya yüz tutmuş gerçek hikayesi ve ilk orijinal sözleri, birinci elden kaynaklar aracılığıyla titizlikle derlendi.
Halk Kültüründe Söz ve Anlam Değişimleri İncelendi
Araştırmanın temel hedeflerinden biri, halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymalarını gözler önüne sermekti. Bu kapsamda, Al Fadimem türküsünün ana karakterleri Fadime Bostan ve Efe Kadir ile aynı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylüleriyle yapılan derinlemesine mülakatlar, çalışmanın omurgasını oluşturdu. Bu görüşmeler, türkünün anlatısal gelişimini anlamak adına kritik öneme sahipti.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşen Acı Dolu Yolculuğu
Yapılan saha çalışmaları ve görüşmeler, türkünün ardındaki trajik öyküyü net bir şekilde ortaya koydu. Efe Kadir’in yetim ve yoksul olması nedeniyle Fadime ile evlenememesi, onu sevdiğini kaçırmaya zorladı. Fadime de bu aşka gönüllü olarak Efe Kadir ile birlikte kaçmayı kabul etti. Ancak o dönemdeki yasal düzenlemeler gereği, Fadime’nin yaşının resmi kayıtlarda küçük gösterilmesi, Efe Kadir’in hapse girmesine neden oldu. Bu ayrılık acısı, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve yaktığı türkülere yansıdı. İşte o acı dolu ağıtlardan biri de hepimizin bildiği ‘Al Fadimem’ oldu.
40 Yıllık Ses Kaydı Tarihi Bir Kaynak Oldu
Araştırmanın en heyecan verici ve tarihi bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının gün ışığına çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile üyeleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, Al Fadimem türküsünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıdı. Bu sayede, kuşaklar boyunca değişime uğrayan sözlerin aslının ne olduğu somut delillerle kanıtlanmış oldu.
