E-ticaretin Gizli Maliyeti: İade Ekonomisi Üretimden Pahalıya Patlıyor
Teknolojinin sunduğu kolaylıklarla hızla büyüyen e-ticaret dünyası, tüketicilere sunduğu ‘tek tıkla iade’ imkanıyla büyük bir konfor sağlıyor. Ancak bu rahatlığın ardında, hem işletmeler hem de gezegenimiz için ciddi maliyetler ve çevresel zorluklar barındıran devasa bir lojistik operasyonu yatıyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, gün geçtikçe büyüyen iade ekonomisinin oluşturduğu mali ve çevresel yükü mercek altına aldı. Dr. Pala, çarpıcı tespitleriyle, birçok durumda bir ürünün iade sürecinin, o ürünün tekil üretim maliyetinden çok daha yüksek bir operasyonel yük getirdiğini vurguladı. Bu durumun, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme noktasına getirebildiğini belirtti.
Tersine Lojistiğin Zorlu Sınavı
Online alışverişin hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmesiyle birlikte, tüketiciler için büyük bir kolaylık olan iade süreçleri, lojistik sektörü için adeta bir kabusa dönüşmüş durumda. Özellikle giyim sektöründe gözlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını tekrar gündeme taşıdı. Yaşar Üniversitesi’nden Dr. Melisa Özbiltekin Pala, ilk bakışta masum görünen bir iade işleminin, aslında ürünün üretim maliyetini dahi aşabilen operasyonel bir yüke ve önemli bir karbon ayak izine neden olabildiğine dikkat çekti. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesinin, hem ekonomik hem de çevresel sürdürülebilirlik açısından hayati önem taşıdığını ifade etti.
Tek Bir İadenin Yol Açtığı Karmaşık Süreç
Bir ürünün müşterinin elinden çıkıp tekrar depoya ulaşması, aslında pek çok aşamadan oluşan karmaşık bir yolculuğu ifade ediyor. Dr. Pala, bu sürecin detaylarını şöyle özetledi: Ürünlerin toplanması, taşınması, titiz bir kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoklara alınması gibi çok katmanlı işlemler, ciddi bir operasyonel maliyet oluşturuyor. Örneğin, bir kazak üretim aşamasında ölçek ekonomileri sayesinde daha uygun maliyetlerle üretilebilirken, iade edilen aynı kazağın geri dönüşüm süreci, tekil bazda çok daha yüksek bir maliyet kalemine dönüşebiliyor. Bu ekonomik baskı, bazı firmaları iade edilen ürünleri tekrar satışa sürmek yerine bertaraf etmeye yöneltiyor.
Görünmeyen Karbon Yükü ve Çevresel Etkiler
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedenlerinden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, eğer doğru yönetilmezse, arka planda ciddi bir çevre kirliliğine yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicilerin ‘Beğenmezsem veya uymazsa geri gönderirim’ şeklindeki rahatlığının, farkında olmadan ne kadar büyük bir karbon ayak izi yarattığını ortaya koydu. Bir ürünün kargo ile depoya, oradan ayrıştırma ve kontrol merkezlerine taşınması, tekrar paketlenmesi ve yeniden sevkiyata hazırlanması gibi süreçler, özellikle moda perakendeciliğinde, ürün başına düşen karbon salımını ilk sevkiyatın önüne geçirebiliyor. Bu durum, sektörde önemli bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin basit bir iade kararı, aslında ciddi bir çevresel maliyeti beraberinde getiriyor ve bu da iade ekonomisinin sürdürülebilirlik açısından yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.
Çözüm Stratejik İyileştirmede Yatıyor
Dr. Pala, bu zorlukların üstesinden gelmek için stratejik iyileştirmelerin şart olduğunu vurguladı. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve planlı bir şekilde yürütülmesiyle, taşıma operasyonlarının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi adımlarla risklerin minimize edilebileceğini belirtti. Doğru yönetilen tersine lojistik uygulamalarının, hem operasyonel verimliliği artıracağını hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle tam uyum sağlayacağını sözlerine ekledi. habercity.com.tr olarak, bu önemli konuyu gündeme getirmeye devam edeceğiz.
